Historia

Początki historii krasnoludów nikną w mrokach dziejów. W wyniku kataklizmu, który zniszczył świat, przepadła większość informacji o tej starożytnej rasie. Same krasnoludy twierdzą, że ich ciała zostały ulepione z ziemi, a ich głowy i serca wykute ze skały na prapoczątku świata przez Mirdana Stworzyciela Skały. Krasnoludy oddają mu cześć jako swemu stwórcy, jest on także patronem kowali runów. Jednakże Mirdan, wedle podań najprawdopodobniej stracił zainteresowanie światem i swoimi dziećmi, gdyż nigdy nie zaobserwowano jakichkolwiek oznak jego obecności. Krasnoludy same o sobie mówią, że są synami ziemi.

Z tych wszystkich podań, jak twierdzą niektórzy, bierze się przysłowiowa zatwardziałość ich serc i twardość głów, co objawia się szczególnie niebywałą wprost odpornością na trunki, choć niektórzy złośliwcy całkiem opacznie interpretują ten fakt, odnosząc go raczej do ociężałego stanu umysłu krasnoludów. To, że krasnoludy nie są zbyt szybkie w myśleniu to fakt, ale też nie można im odmówić ogromnej mądrości, a i powolność działania powoduje, że niezwykle rzadko podejmują decyzje pochopne i nieprzemyślane. Popularne powiedzenie "krasnoludzkie rozumowanie" jest synonimem powolnej, acz dogłębnej i obiektywnej analizy.

Po Armagedonie na całe stulecia krasnoludy znikły z pola widzenia ludzi. Początkowo uważano, że wszystkie wyginęły w morzu ognia. Byli też tacy, co sądzili, że wywędrowały daleko na południe, skąd ponoć pochodzą, jeszcze inni twierdzili, że skryły się głęboko pod ziemią w swych jaskiniach i kopalniach. W końcu o nich zapomniano, pozostały jedynie w nielicznych legendach i podaniach. Po latach większość ludzi kwestionowała ich istnienie, uważając że są wytworem jedynie legendy, wymysłem prostego ludu, niczym mityczny Feniks.

Około 600 lat po kataklizmie, pierwsi ludzcy podróżnicy natknęli się na twierdze i kopalnie krasnoludzkie. Urzeczeni wspaniałościami krasnoludzkiego rzemiosła jakie tam ujrzeli, rozgłosili po całym świecie ich kunszt, bogactwo i potęgę. Wkrótce zaczęli napływać kupcy a krasnoludzcy rzemieślnicy powszechnie byli najmowani do budowy ludzkich twierdz i zamków.

Istotną rolę krasnoludy odegrały w czasie najazdu Wielkiej Hordy. W wyniku zatargów z ludźmi znaczna część sił krasnoludzkich wkrótce stanęła po stronie orków, inni sprzymierzyli się z ludźmi i elfami. Co ciekawe z rąk krasnoludów padło dwóch wielkich, wrogich sobie wodzów tej wojny: Wilhelm zwany przez ludzi Świetlistym i orczy wódz Grrumsch.
Niewiele wiadomo o najstarszej historii krasnoludów i ich pochodzeniu ponad to co same zechcą o sobie powiedzieć. Z nielicznych informacji wiemy, że pochodzą prawdopodobnie z gór na południu, choć w innych rejonach świata także spotyka się ich ogromne skupiska. Kiedyś krasnoludy mieszkały w siedmiu potężnych miastach-kopalniach i dzieliły się na siedem klanów. Dwa z tych miast zostały zniszczone w wyniku kataklizmu, z pozostałych pięciu trzy odgrywają bardziej istotna rolę, dwa pozostałe to podziemne miasta o których nikt poza ich mieszkańcami i nielicznymi krasnoludami z innych miast, nie wie nic pewnego.

Kultura i obyczaje

Krasnoludy nie są zbyt otwarte i uprzejme, więc trudno jest przeniknąć do ich społeczności i zgłębić ich tajemnice, choć gdy się do kogoś przekonają to mogą się stać wiernymi i wiarygodnymi przyjaciółmi i sojusznikami. Poza tym raczej nie mieszają się do spraw świata i trzymają się z boku, zajmując się swoim życiem, zadowalając się w pełni swym kunsztem rzemieślniczym i ograniczając kontakty z innymi rasami do handlu. Znamienne są słowa które kiedyś ponoć wypowiedział Tan Thundran: "Ludzie? Stworzenia które nie dożywają nawet wieku w którym krasnolud osiąga dojrzałość. Lepiej się napijmy...".
Krasnoludy nie doceniły jednak zdolności ludzi do adaptacji do praktycznie każdych warunków i innych cech, dzięki którym wkrótce mieli oni zalać cały świat. Tan Gromni rzekł kiedyś o ludziach: "Trudno im się przeciwstawiać, mnożą się jak szczury, zanim porządny krasnolud osiągnie dojrzałość, oni zwielokrotniają liczebność stadła".

Znany jest honor krasnoludów, ich niechęć do nieprzemyślanego dawania obietnic jak skomplikowany kodeks etyczny, kładący nacisk na odpowiedzialność każdego z nich za reputację swoją i klanu. Dlatego bardzo rzadko zdarza się by krasnoludy popełniały czyny, które uważają za haniebne. Bardzo istotna jest waga sprawy - przeciętny krasnolud nie cofnie się przed małym nadużyciem w interesach ale nie oszuka kontrahenta i nie przysporzy mu strat. Dlatego naprawdę rzadko który krasnolud posunie się do rabunku, chyba że chodzi o kogoś kto jest coś winny, przykładowo niesolidnego pracodawcę. Krasnoludy szanują też życie , tak swoje jak innych istot i rzadko zabijają z powodów ?niehonorowych?.

Zazwyczaj krasnoludy są zorganizowane w klany stanowiące coś na kształt wielkiej rodziny, choć rzadko kiedy w danym klanie wszyscy są powiązani więzami krwi. U krasnoludów przynależność klanowa ma równie silne znaczenie jak związki rodzinne. Na czele klanu stoi Tan. Nie ma jednolitej zasady regulującej kto jest Tanem. Czasami jest to tytuł dziedziczny, czasami jest on wybierany dożywotnio, zawsze jednak ma on ogromną władzę i wszystkie klanowe krasnoludy są mu winne bezwzględne poddaństwo i posłuszeństwo. Drugą osoba po Tanie w społeczności krasnoludzkiej jest Kowal Runów. Jest on odpowiedzialny za tradycję i przekazywanie historii i wiedzy o klanie. Kieruje także pracami pomniejszych kowali i nadzoruje kucie runów. Organem doradczym Tana jest rada klanu, przyjmująca różne nazwy w różnych klanach, złożona z najstarszych wiekiem i najbardziej doświadczonych krasnoludów. Jest ona głosem rozsądku, rzadko kiedy decyzyjnym, choć z jej opinią musi się liczyć każdy Tan. W niektórych społecznościach to ona decyduje kto z jej grona będzie nowym Tanem.

Klany żyją najczęściej w oddzielnych osadach lub oddzielnych dzielnicach krasnoludzkich miast. Tradycyjnie klany nie utrzymywały bardzo bliskich i zażyłych kontaktów między sobą, jednak od kilkudziesięciu lat poszczególne klany coraz bardziej integrują się z całą społecznością krasnoludów. Szczególnie w chwilach zagrożenia, każdy krasnolud może liczyć na swojego kamrata, nawet jeśli ten pochodzi z innego klanu. Zdarzają się także zatargi i wyprawy zbrojne pomiędzy poszczególnymi klanami, choć są one niezmiernie rzadkie i sporadycznie tylko skutkują ofiarami śmiertelnymi. Zazwyczaj kończy się na ogólnej bijatyce, po której następuje ogólne pojednanie i pijatyka. Krasnoludy uwielbiają gawędy, godzinami i dniami przesiadują w karczmach i przy dobrym piwie snują opowieści. Najbardziej cenione są oczywiście gawędy najstarszych krasnoludów, tych z największym doświadczeniem życiowym i bitewnym.

Jedną z okazji do świętowania jest Święto Kufla. Krasnoludy głęboko skrywają jego znaczenie, wiadomo jedynie, że jest to najważniejsze święto, jednoczące wszystkie klany. Przypada ono raz na siedem lat. Przez siedem miesięcy krasnoludy przygotowują się do niego, poddając się niespotykanej u nich ascezie i powstrzymując się od spożywania piwa (nie dotyczy to oficjalnych uroczystości klanowych), by później przez siedem tygodni nadrabiać cały ten czas i spożywać ogromne, nawet jak na ich niezwykłe możliwości, ilości piwa ważonego specjalnie na tę okazję.

Niektórzy zdają się dzielić krasnoludy na dwa odłamy: górskie i nizinne. Za krasnoludy górskie uważa się te, które żyją w swoich miastach-kopalniach i rzadko kontaktują się z innymi, żyjąc w izolacji. Jako nizinne określane są te krasnoludy, które przeniosły się bliżej osad ludzkich, są bardziej otwarte, chętniej podejmują kontakty, handlują i podejmują się realizacji dziwnych zleceń konstrukcyjnych i budowlanych , które krasnoludom z gór nigdy nie przyszłyby do głowy. Jednakże, miedzy oboma grupami nie ma żadnych różnic fizycznych i zasadniczo różni je tylko poziom kontaktów z innymi rasami. Stwierdzenia "krasnolud górski i nizinny" mają tylko charakter identyfikujący przynależność terytorialną klanu. Krasnolud zależnie od miejsca zamieszkania swojego klanu może stać się z górskiego, nizinnym i odwrotnie.

Krasnoludy są świetnymi, twardymi wojownikami i jako takie są powszechnie cenione. Są jednak nade wszystko doskonałymi rzemieślnikami i piwowarami, a wyroby ich warsztatów i browarów docierają nawet do najdalszych zakątków świata.

Kulinaria
Jako że krasnoludy żyją głównie na terenach skalistych i górzystych ich kuchnia bazuje na kilku głównych składnikach. Ważnym elementem w kulturze krasno ludzkiej odgrywa także handel i import, dzięki któremu stary jadłospis można uzupełniać o nowe warzywa, przyprawy, smaki. Co nie znaczy że krasnoludy nie są samowystarczalne. Od czasów wojen jadłospis krasnoludzki zmienił się tylko nieznacznie. Z wszystkich produktów importowanych zanotowano jedynie większy przyrost zbóż które w warunkach skalistych trudne są do uprawy.

Kransoludy przeważnie jedzą dwa duże posiłki dziennie. Pierwszy rano, drugi wieczorem i jeden mniejszy w południe. Ten mniejszy spożywany jest krótkiej przerwie w pracy, składa się głównie z chleba pieczonego z dodatkiem roślin strączkowych wymieszanych ze słoniną i sera.
DO krasnoludzkiego menu wliczamy to co da się wyhodować wliczając w to mięsiwa: kozy, trzodę chlewną, kurczaki. Wołowiny i mięsiw zwierząt większych nie będzie nam dane spotkać na krasnoludzkim stole, owiec także też tam nie znajdziemy ale mięso górskiej lamy owszem.
W krasnoludzkiej diecie nie znajdziemy wielkiego urozmaicenia jeśli chodzi o warzywa i owoce, przeważnie to co można wyhodować w ogródku. Najczęściej spotykane na talerzach są korzonki i dzikie winogrona. Głównie uprawiane warzywa to groszek, cebula, czosnek, burak, kabaczek, tykwa, dynia, marchewka, fasola, dziki seler, dzika sałata, pasternak, szalotka i rzodkiew.

W wielu krasnoludzkich kopalniach znajdują się tzw. „suche skarbce”. Są to wielkie kamienne komnaty skonstruowane tak by pozostawały suche i zimne. Składowane tam jedzenie pozostaje świeże przez długi czas.

Grzyby: Krasnoludzkie środowisko obfituje w kompleksy skalne i jaskinie, które zaopatrują brodate społeczeństwo w grzyby. W niektórych ogrodach można spotkać niektóre „specjalne” gatunki grzybów, uprawianych na potrzeby indywidualne.

Mąka z Porostnika: Mimo że większość ziaren jest importowanych z kwiatu Prostnika uzyskuje się zarówno przyprawy jak i mąkę która jest ponoć wyśmienita do wszelakich wypieków.

Kamienny chleb: chleb ten zawdzięcza nazwę swojemu ciemnemu kolorowi i okropnie spieczonej skórce. Jest twardy, łagodnie kwaszony, gruboziarnisty i długo utrzymuje świeżość. Jest to najbardziej powszechny chleb w krasno ludzkim społeczeństwie, chętnie jest zabierany na wyprawy w formie suchego prowiantu, stanowi podstawę podróżniczych racji żywnościowych. (Tradycyjny chleb kamienny piecze się z mąki prostnika)

Chlebowa zupa: Oszczędność jest siłą krasnoludów, nigdy nie wyrzucają starego jedzenia. Jednym ze sposobów na marnotrawstwo jest Zupa Chlebowa.
4 x resztki suchego Kamiennego Chleba
2 x ¼ kubka wody
2 x stołowe łyżki kopiaste śliwek lub rodzynek
6 x plasterek cytryny (opcjonalnie)
1 x stołowa łyżka pomarańczowej marmolady
2-3 x stołowe łyżki cukru

Namoczyć chleb przez noc w wodzie aż skórka stanie się miękka.
Gotować na wolnym ogniu przez 1 godzinę.
Dodać rodzynki, marmoladę, plasterki cytryny, cukier i mieszać przez 10 minut.
Krem jest gotowy do jedzenia, można udekorować łyżką marmolady, bądź posypać cynamonem.

Chuf: sztywny, sprężysty, twardy, zwarty kozi ser, podobny do cheddara, długo utrzymuje świeżość i jest ulubioną wieczorną przekąską. Jest spożywany w różnych okresach świeżości, od świeżego, przez wędzony, pleśniowy.

Kuri: gruby krasnoludzki stek

Zupa Stogas – Stogas to kolejna potrawa z Prostnika. Jest pożywna i dobrze smakuje.
1-2 garście suszonych ziaren Prostnika
2 x kubki mleka
½ małej łyżeczki soli
2-3 stołowe łyżki trzcinowego lub białego cukru
Umyj ziarna Prostnika i obierz dokładnie. Wlej mleko do miski i dodaj Prostnika. Gotuj mieszając 2-3 minuty, dodaj cukier i sól. Podawaj na gorąco.

Dirsek: Dobrze zachowane i zasuszone warzywa (również używane do racji podróżnych)
Główne składniki: rzodkiewki, buraki, marchewki, pasternak. Są one szatkowane, mielone, gniecione, zamieniane w pastę którą zamraża się drewnianych pudełkach i daje na drogę jako świetne uzupełnienie do Kamiennego Chleba.

Polityka

W ciągu ostatnich kilkunastu lat krasnoludy zaczęły przejawiać, niespotykaną jak na swoją rasę, aktywność na arenie politycznej i militarnej. Oprócz starych krasnoludzkich miast, Karaz Grund (Góra Młot), położonego na północy Hagarash (Dom Ognia) i najpotężniejszej krasnoludzkiej siedziby Bundushathúr (Chmurny Szczyt) powstały dwa nowe potężne ośrodki Gniew Morza i Szara Grań, które założyły Przymierze Kamiennych Miast, rodzaj stałej konfederacji i sojuszu obronnego do którego wkrótce dołączyło wiele mniejszych osad i siedzib klanowych. Jednocześnie, długo przygotowywane uderzenie potężnej krasnoludzkiej armii było jednym z kluczowych czynników, który spowodował całkowitą klęskę wojsk cesarskich w Prowincji. W międzyczasie, tocząca się przez kilka lat rada przedstawicieli najważniejszych klanów podjęła po wielu debatach, przełomowe postanowienie: w czasie, gdy krasnoludom na całym świecie grozi atak ze strony wrogów, gdy powstają bogowie, a eksperymenty i bitwy magów grożą doprowadzeniem do nowego Kataklizmu, nie można pozostać bezczynnym. Krasnoludy muszą się zaangażować w życie świata i bardziej aktywnie, oraz w sposób skoordynowany bronić swoich interesów. Choć Przymierze nie będzie narzucać klanom ich polityki, to w wypadku dużego zagrożenia, czy istotnej do rozstrzygnięcia sprawy rada zostanie ponownie zebrana.

Wygląd i ubiór

Krasnoludy są mocno zbudowane i najczęściej dość niskie, sięgając wzrostem niewysokich ludzi. Ubrania krasnoludów są prostego kroju, który ma przede wszystkim walory użytkowe. Zwykle, nawet w czasie wolnym, noszony jest strój związany z wykonywanym zawodem, szczególnie jeżeli posiadacz jest rzemieślnikiem lub wojownikiem. Materiały z których wykonywane są ubrania to zazwyczaj mocne płótno, wyprawiona lub nie wyprawiona skóra i czasami futro. Również elementy zbroi bywają używane jako ubiór codzienny. Z rzadka noszone są dodatki wykonywane z delikatniejszych materiałów, z reguły są to suknie kobiet lub ubiory ceremonialne. Natomiast dość częste są różnego rodzaju zdobienia, zarówno w postaci dodatków i misternie zrobionej biżuterii, jak i wstawek w samym ubiorze wykonanych z metali i kamieni szlachetnych. Krasnoludzcy podróżnicy najczęściej niezależnie od swojej profesji noszą zbroje i ciężką broń, co jest powodem błędnego przeświadczenia, iż każdy krasnolud jest wojownikiem, choć rzeczywiście rzadko można spotkać takich którzy nie potrafią czynić użytku z oręża.

Ważnym elementem krasnoludzkiego wyglądu są brody i fryzury, spotykane w tysiącu różnych odmian splotów, wygoleń i (choć tu lepiej krasnoludowi tego nie sugerować) farbowań. Często poszczególne klany czy cechy traktują to jako oznakę statusu, pozycji, widomy znak czynów ?posiadacza? lub zobowiązań jakich się podjął. Dlatego też wyśmiewanie się z dziwnego lub niezwykłego wyglądu krasnoludzkiej brody czy fryzury może być bardzo ryzykowne.

txt. Michał Dyr, Michał Kłys, Łukasz "Gald" Tywoniak